Tercih ve yerleştirme
- #KPSS
-
Kamu Personel Seçme Sınavı. ÖSYM tarafından yapılır; kamu kurumları memur ve sözleşmeli personel alımında bu sınavın puanlarını kullanır.
- #ÖSYM
-
Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi. KPSS'yi yapar, tercihleri toplar ve adayları puan ile tercih sırasına göre kadrolara yerleştirir. Atamayı ise ilgili kurum yapar.
- #Kadro
-
ÖSYM ilanındaki tek bir satır: bir kurum, bir şehir, bir unvan ve aranan nitelikler. Tercih listesine kadrolar yazılır; her kadronun kendi tercih kodu vardır.
Örnek: KPSS-2025/5'te tıbbi sekreter için 257 kadro vardı; yani ilanda 257 ayrı hastane-şehir satırı.
- #Kontenjan
-
Bir kadroya kaç kişi alınacağı. Bir kadronun kontenjanı 1 de olabilir, 30 da. Kontenjan çok olunca sıra aşağı iner ve taban puan genelde düşer.
Örnek: Tıbbi sekreterin 257 kadrosuna toplam 1.370 kişi alındı; bazı hastaneler 1, bazıları 20 kişi aldı.
- #Taban puan
-
Bir kadroya o dönem yerleşen en düşük puanlı adayın puanı. ÖSYM sonuç belgesinde "en küçük puan" olarak geçer. Sabit bir baraj değildir; her yerleştirmede kontenjana ve adayların tercihlerine göre yeniden oluşur.
Örnek: Lisans hemşire kadrolarında KPSS-2025/5 tabanı 73,88 ile 92,08 arasındaydı.
- #En yüksek puan
-
Bir kadroya yerleşen en yüksek puanlı adayın puanı; ÖSYM belgesinde "en büyük puan". Taban puanla birlikte o kadroya hangi puan aralığındaki adayların yerleştiğini gösterir.
- #Tek kişilik kadro
-
Kontenjanı 1 olan kadro. Tabanı tek bir adayın puanıdır, bu yüzden bir sonraki dönemde çok değişebilir.
Örnek: KPSS-2025/5'te 629 ebe kadrosunun 595'i tek kişilikti.
- #Yerleşen ve boş kalan
-
Yerleşen: kadroya yerleştirilen aday sayısı. Boş kalan: şartları taşıyan yeterli aday tercih etmediği için dolmayan kontenjan.
- #Tercih
-
Adayın yerleşmek istediği kadroları istek sırasına göre yazdığı liste. ÖSYM kılavuzuna göre en fazla 30 tercih yapılabilir. Aday, puanının yettiği en üstteki tercihine yerleştirilir; yerleştiği tercihin altındakilere bakılmaz.
- #Tercih kodu
-
İlan tablosunda her kadronun yanındaki numara. Tercih listesi bu kodlarla oluşturulur.
- #Nitelik kodu
-
Kadronun aradığı şartları (mezun olunan bölüm, cinsiyet, sertifika, sürücü belgesi vb.) gösteren kodlar. Açıklamaları ilan kılavuzundadır. Şartı taşımadan yerleşen adayın ataması yapılmaz.
- #Eşit puan önceliği
-
Aynı puanı alan adaylardan önce mezuniyet tarihi daha eski olan, o da aynıysa yaşça büyük olan öne geçer (ÖSYM kılavuzu).
- #Yerleştirme ve atama
-
Yerleştirmeyi ÖSYM yapar; puan ve tercih sırasına bakar. Atamayı ise kurum yapar; belgeleri inceler ve şartları kontrol eder. Yerleşmek atanmayı tek başına garanti etmez.
- #Merkezi yerleştirme
-
ÖSYM'nin bakanlık, üniversite ve diğer kurumların kadrolarını aynı dönemde birlikte yerleştirdiği tercih dönemi. Resmî adı "Bazı Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Kadro ve Pozisyonlarına Yerleştirme"dir. Sağlık Bakanlığı alımları ayrı dönemde yapılır.
Örnek: KPSS-2026/1'de 1.106 kadroya 2.082 kişi yerleşti.
- #Dönem kodu (KPSS-2025/5 gibi)
-
Yılı ve ÖSYM'nin o yıl yaptığı KPSS tercih işleminin sıra numarasını gösterir. Örneğin KPSS-2025/5, 2025'teki Sağlık Bakanlığı sözleşmeli personel yerleştirmesidir.
Puan
- #Puan türü (KPSSP3, P93, P94)
-
Yerleştirmede kullanılan puan: lisans mezunları için KPSSP3, ön lisans mezunları için KPSSP93, ortaöğretim mezunları için KPSSP94. Üçünde de Genel Yetenek ve Genel Kültür testlerinin ağırlığı yarı yarıyadır.
- #Genel Yetenek ve Genel Kültür (GY, GK)
-
KPSS'nin iki testi. Her biri 60 sorudur. Genel Yetenek Türkçe ve matematik, Genel Kültür tarih, coğrafya, vatandaşlık ve güncel bilgiler sorularından oluşur.
- #Net
-
Doğru sayısından yanlış sayısının dörtte birinin çıkarılmasıyla bulunur: net = doğru − yanlış ÷ 4. Dört yanlış bir doğruyu götürür; boş bırakılan soru neti düşürmez.
Örnek: 40 doğru, 10 yanlış = 37,5 net.
- #Standart puan
-
Netin, o testte sınava girenlerin ortalamasına ve standart sapmasına göre çevrildiği puan. Ortalamanın üstündeki her net puanı artırır. Bu yüzden aynı net her sınavda biraz farklı puan eder.
Personel ve maaş
- #4/A kadrolu memur
-
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4/A maddesine göre çalışan memur. Maaşı gösterge, taban aylık, yan ödeme, tazminat gibi kalemlerden oluşur.
- #4/B sözleşmeli personel
-
657 sayılı Kanun'un 4/B maddesine göre sözleşmeyle çalışan personel. Sağlık Bakanlığı'nın KPSS ile yaptığı sağlık personeli alımları bu statüdedir. Ayrı maaş kalemleri yerine tek bir brüt sözleşme ücreti alır; unvana göre ücret tabloları Resmî Gazete'de yayımlanmaz.
- #4/C nedir? (iki farklı anlam)
-
İki ayrı kanunda "4/C" vardır. 657 sayılı Kanun'da 4/C geçici personeldir. 5510 sayılı Sosyal Güvenlik Kanunu'nda ise 4/c (4/1-c) memurların sigortalılık statüsüdür ve emeklilik hesabında bu anlamda kullanılır.
- #Derece ve kademe
-
Memurun aylık göstergesini belirleyen basamaklar (657 md. 43). 15 derece vardır ve her derecede kademeler bulunur; 1. derece en yüksektir. Hizmet süresi arttıkça kademe ve derece ilerler.
Örnek: Hesaplayıcımızda yeni başlayan lisans mezunu sağlık personeli 9. derece 1. kademe (9/1) alınır.
- #Ek ödeme (666 KHK)
-
375 sayılı KHK ek 9. maddesine göre, en yüksek devlet memuru aylığının unvana ve dereceye göre belirlenen bir yüzdesi kadar yapılan aylık ödeme. Damga vergisi dışında vergiye tabi değildir.
- #İlave ödeme
-
375 sayılı KHK ek 40. maddesine göre memurlara ve sözleşmeli personele her ay yapılan, 15.965 gösterge tutarındaki ödeme. Temmuz–Aralık 2026'da 25.153,05 TL'dir.
- #Döner sermaye
-
Sağlık tesisinin gelirinden personele yapılan ek ödeme. Tesisin gelirine, çalışılan birime ve kişinin performansına göre değiştiği için genel bir hesapla tahmin edilemez.
- #Nöbet ücreti
-
Sağlık personeline, izinle karşılanamayan her nöbet saati için ödenen ücret: gösterge × aylık katsayı. Yoğun bakım ve acilde %50, gece saatlerinde %10, resmî ve dinî bayramlarda %25 artırımlıdır.
Örnek: Temmuz–Aralık 2026'da hemşirenin saatlik normal nöbet ücreti brüt 157,55 TL.
- #İcap nöbeti
-
Personelin evde hazır beklediği, çağrılınca geldiği nöbet. Ücreti normal nöbet ücretinin %40'ıdır; kesintisiz en az 12 saat olmalıdır.
Emeklilik
- #Prim günü
-
Sigortalı olarak çalışılan ve prim ödenen gün sayısı. 1 Mayıs 2008 sonrası ilk kez memur olanlar için emeklilik şartı 9000 prim günü ve yaştır.
- #EYT
-
Emeklilikte yaşa takılanlar düzenlemesi (7438 sayılı Kanun). 8 Eylül 1999 ve öncesinde ilk kez sigortalı olanlar için yaş şartını kaldırdı; 3 Mart 2023 ve sonrası emeklilik taleplerine uygulanır.
Kaynaklar: ÖSYM KPSS tercih kılavuzları, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, 375 sayılı KHK, 5510 sayılı Kanun, 7438 sayılı Kanun. Örneklerdeki rakamlar ÖSYM yerleştirme sonuçlarından. Ayrıntı: Kaynaklar ve Yöntem.